پيامبر قوم سبأ چه كسي بود؟

یکی از اقوامی که در قرآن کریم صحبت از آنها شده است، قوم سبأ می باشد. این قوم در جنوب عربستان زندگی می کردند و به خاطر موقعیّت خوب جغرافیایی که داشتند دارای حکومت عالی و تمدّنی درخشان بودند. اغلب مردم آنها آفتاب پرست بودند و پرستیدن ماه و گوزن و گوساله نيز در آن سرزمين رواج داشته است که در زمان حضرت سلیمان علیه السلام و در زمان حکومت بلقیس مردم این سرزمین خداپرست شده اند. سرزمین سبأ به خاطر نزدیکی به دریا و چشمه های فراوان به سرزمینی پر رونق و حاصل خیز تبدیل شده بود و به همین خاطر باغ های پرمیوه و زراعت پر برکتی داشتند. زيادي نعمت، آميخته با امنيت، محيطي بسيار مرفه براي زندگي آنها آماده فراهم کرده بود ولی آنها قدر این نعمت ها را ندانستند و خدا را فراموش کردند تا اينكه موشهاي صحرايي دور از چشم مردم تمام باغها و كشتزارهاي آنها را ويران نمود و آن سرزمين آباد را به صحرائي خشک مبدل ساختند و از آن همه باغهاي خرم و درختان بارور، تنها چند درخت تلخ «اراك» و «شور گز» و اندكي درختان «سدر» به جاي ماند، مرغان غزل خوان از آنجا كوچ كردند و بوم‌ها و زاغان جاي آنها را گرفتند.

نتيجه اينكه نخستین پيامبر آنها حضرت سليمان بود كه به دست ايشان خداپرست شدند و با توجه به بعضي نقلها، قوم سبأ داراي دوازده شهر بودند، كه در هر شهري پيامبري به ارشادشان مشغول بود، مي‌توان گفت كه قوم سبأ، داراي پيامبران متعددي بوده است كه نام آنها در تاريخ به غير از حضرت سليمان معلوم نيست.

پاورقی:

1. نيشابوري، ابو اسحاق، قصص الانبياء، چاپ سوم، تهران، شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1382 ش، ص 359.

اولین بار قرآن توسط چه کسی به لاتین ترجمه شد؟

 پس از پایان جنگ های صلیبی که میان مسیحیان رخ داده بود، برای اولین بار کشیشی به نام «رابت كنوني»تصمیم به ترجمه قرآن به زبان لاتین کرد و هدف او از این اثر این بود که اسلام را دین ترک ها معرفی کند زیرا عثمانی ها ترک بودند و او به دنبال این هدف بود تا اسلام را منحصر در ترک های عثمانی معرّفی نماید. همین عقیده او به خودی خود دلیلی بود بر ضعف اطّلاعات علمی او درباره قرآن و اسلام و متاسّفانه ترجمه قرآن به زبان های دیگر نیز بر اساس همین ترجمه بوده که ضعف این ترجمه به سایر قرآن های دیگر نیز رسوخ پیدا کرده است.

از طرفی اولین کسی که قرآن را به زبان انگلیسی ترجمه کرد، الکساندر شیرز در سال ۱۶۴۹ بود میلادی انجام گرفته است که از دقّت بیشتری برخوردار می باشد. البته از آن زمان تا به الآن ترجمه هاي فراواني از قرآن مجيد به زبان انگليسي ارائه شده كه تعدادي از آنها اثر مستشرقين مي باشد، ولي خوشبختانه بيشتر ترجمه هاي انگليسي قرآن به دست مسلمانان انجام شده و غالب مترجمان از مسلمانان شبه قارة هند بوده است.
به تازگي تلاش هايي از سوي پژوهشگران عرب زبان نيز شروع شده و ترجمه هايي از آنان به بازار عرضه گرديده و در سال هاي اخير نيز مركزي با عنوان «مركز ترجمه قرآن به زبان هاي خارجي» توسط سازمان اوقاف و امور خيريه در شهر مقدس قم داير گرديده و تا كنون چندين ترجمه از قرآن به زبان هاي گوناگون داشته است. ترجمه انگليسي آن توسط آقاي قرايي انجام گرفته و كالج اسلامي لندن در خارج كشور و انتشارات اسوه در داخل كشور نشر و بخش آن را به عهده دارند.

مكاني كه حضرت ابراهيم ـ عليه السّلام ـ را با منجنيق به داخل آتش انداختند در كجاست؟

حضرت ابراهيم عليه السّلام يكي از پيامبران صاحب شریعت می باشد. این پیامبر الهی در سرزمین بابل به دنیا آمد و در سن 175سالگی از دنیا رفت. نام پدر ایشان تارخ بود که در سنین کودکی از نعمت پدر محروم شد و پس از آن آزر عموی ابراهیم سرپرستی او را بر عهده گرفت. 

حضرت ابراهيم عليه السّلام در دوران پادشاهی «نمرود»‌ به دنیا آمد. در آن زمان منجّمین بازار داغی داشتند چرا که پرستیدن ستاره و خورشید و ماه در آن زمان در میان مردم رواج داشت. از همین روی به نمرود اطلاع دادند که به زودی پسری به دنیا خواهد آمد که تخت حکومت تو را از بین خواهد برد. نمرود از این خبر سخت بر آشفت و دستور داد تا زن و شوهر ها از یکدیگر جدا شوند و هر چه نوزاد پسر به دنیا می آید از بین ببرند. ولی به خواست خداوند حضرت در آن شرایط بحرانی جان سالم به در برد و بعد ها به عنوان پیامبر اولوالعزم برانگیخته شد.

حضرت ابراهیم با منطق استواری داشتند در راه اعتلای دین حنیف و توحید الهی زمات بسیاری کشیدند که در نهاین خشم نمرود را به همراه داشت و نمرود تصمیم به سوزاندن ایشان گرفت. مطابق بعضي از روايات شيطان به صورت انساني به نزد آن مردم آمد و نحوه ساختن منجنيق را به آنها آموزش داد و آنها ابراهيم را در «كوثي ربي» كه در سرزمين بابل است به آتش انداختند.و آتش به خواست خدا بر ابراهيم سرد شد و صفحه جدیدی از زندگی برای این پیامبر موحّد آغاز گردید.

در نهایت ایشان در سنّ 175 سالگي از دنيا رفت و مدفن او در حبرون در سرزمين فلسطين جايي كه اكنون به شهر ابراهيم خليل معروف است مي‌باشد.

پاورقی:
1. رسولي محلاتي، سيد هاشم، تاريخ انبياء، چاپ سوم، انتشارات علميه اسلاميه، 1361 ش، ص 116 ـ 118.

هند، مادر معاویه

مادر معاویه از جمله زنان بدنام عرب بود که در طول تاریخ اسلامی و قبل از آن کسی سابقه نیکی از او بیان نکرده است. در میان مورّخان اسلامی دشمنی های شدید هند مادر معاویه نسبت به پیامبر اسلام صلّی الله علیه و آله و سلّم گزارش شده است. چرا که رفتار ننگین او نسبت به حمزه عموی پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم در جنگ احد مشهور است و همچنین در جاهای مختلفی اهانت های زیادی را به پیامبر اسلام صلّی الله علیه و آله و سلّم و مسلمانان انجام داده است. برخی از منابع این زن را زناکار می‌دانند به طوری که آنها معتقدند که هند در مکّه به تمایلات نامشروع شهرت داشته است. بنابراین بی‌اساس نیست که برخی معاویه را به غير از آنچه كه مشهور است-فرزند ابوسفيان-نسبت داده اند.

درباره ازدواج هند با ابوسفيان گفته شده كه مافربن عمرو يكي از افراد بني اميه سخت شیفته هند بود تا آنجا كه داستان روابط آنها در كوي و برزن بر سر زبان ها افتاد، هند از وي بار گرفت! هنگامي كه بارداريش آشكار شد و يا اينكه نزديك بود ظاهر گردد، مافربن عمرو از مكه فرار كرد و به نزد نعمان بن منذر پادشاه مشهور عرب حيره رفت تا اينكه از وي در كار خود كمك بخواهد در غياب او بود كه ابوسفيان با هند ازدواج نمود. پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم وقتي مكه را فتح نمود هند مادر معاويه را به خاطر ارتكاب جنايات سزاوار مرگ دانسته بود اما او با زيركي در ميان زنان مخفي شده و خود را به حضرت صلي الله عليه و آله و سلم رسانيد و اسلام آورد و به پيامبر صلّي الله عليه و آله گفت:
ما بر چه چيزي با تو بيعت كنيم؟!
رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: بر اينكه زنا نكنيد.
امّا بعد از ظهور اسلام معاويه پسر ابوسفيان محسوب گشت چون هند قبل از اسلام آوردنش غير از ابي سفيان شوهر رسمي نداشت و معاويه هم بعد از ازدواج آنها و در خانه ابي سفيان تولد يافت.

آيا منبع كامل و جامعي در مورد تاريخ فلسفه ي اسلامي موجود است؟

 در مورد تاریخ فلسفه ی اسلامی کتاب های مختلفی موجود می باشد. در این نوشته به دنبال معرّفی چند کتاب خوب و جامع برای علاقه مندان مطالعه در این زمینه هستیم..

1.تاريخ فلسفه در اسلام، به كوشش ميرمحمد شريف.
اين كتاب در واقع مجموعهاي از هشتادوسه فصل يا مقاله است كه به قلم بيش از پنجاه تن از نويسندگان و مورخان معاصر نوشته شده است و اكثر نويسندگان آن مسلمانند و يكي از مهم ترين امتيازهاي اين اثر بر ساير تاريخ هاي فلسفه اسلامي كه تا كنون تأليف شده است وسعت دامنه تاريخي آن است.
2. فلسفتنا، نوشته محمدباقر صدر
3. تاريخ فلسفه اسلامي، نوشته: هانري كربن

4. تاريخ فلسفه، اقبال لاهوري.

 5. تاريخ علوم عقلي، در تمدن اسلامي، دكتر ذبيح اله صفا.

تاریخ نگاری از دیدگاه اسلام

تاریخ نگاری به عنوان یکی از مظاهر تمدن و فرهنگ در دین مبین اسلام بسیار حائز اهمیّت می باشد. شناخت تاریخ  پُلی است برای شناخت وجوه مختلف فرهنگ و تمدّن هر سرزمینی در زمان های گذشته. دین مبین اسلام هم که دین کامل و دارای فرهنگ و تمدّن غنی می باشد، توجّه به تاریخ و تاریخ نگاری را از موادّ اصلی فرهنگ اسلامی دانسته است.

در یک نگاه کلّی به آیات قرآن به خوبی می‌توان اهمیّت تاریخ را فهمید. به طوری که مفسّران قرآن یک سوم از آیات قرآن را در مورد سرگذشت امّت های گذشته دانسته اند و اینکه خداوند به منظور عبرت گیری داستان های تاریخی اقوام و ملّت ها را بیان کرده است. اميرمؤمنان علي عليه السّلام در اين رابطه به فرزندش امام حسن عليه السّلام مي‌فرمايند: پسرم! درست است كه من به اندازه‌ي پيشينيان عمر نكرده‌ام امّا در كردار آنها نظر افكندم و در اخبارشان انديشيدم و در آثارشان سير كردم تا آنجا كه گويي با آنها بوده‌ام، بلكه با مطالعه تاريخ آنان گويا از اول تا پايان عمرشان با آنها بوده‌ام، پس قسمت‌هاي روشن و شيرين زندگي آنها را از دوران تيرگي شناختم و زندگي سودمند آنان را با دوران زيانبارش شناسايي كردم، پس از هر چيزي مهم و ارزشمند را و از هر حادثه‌اي زيبا و شيرين آن را براي تو برگزيدم و ناشناخته‌هاي آنان را دور كردم. پس آن گونه كه پدري مهربان نيكي‌ها را براي فرزندش مي‌پسندد، من نيز برآن شدم تا تو را با خوبي‌ها تربيت كنم.(1)

1.نهج البلاغه، نامه 31، ترجمه‌ي دشتي، محمد، ص 523.

بلال حبشی که بود؟

اسلام با ظهور خود بسیاری از معادلات اجتماعی زمان جاهلیت را بر هم زد و همین امر سبب شد که بعضی از افراد که در موقعیّت اجتماعی بدی قرار داشتند و از نظر اسم و رسم در گمنامی به سر می بردند با این تحوّل شگرف به افراد تأثیرگذار و مهمّ در جامعه تبدیل شوند. یکی از این اشخاص بلال بن رباح برده سياه پوست حبشي الأصل می باشد.

او از پدری برده به نام رباح و مادری کنیز به نام حمام متولّد شد. بلال در قبیله ی  بنی همام رشد و نموّ کرد و با شنیدن بانک توحیدی پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم جزء نخستین افرادی بود که اسلام را پذیرفت. این تصمیم موجب شد که ارباب بلال او را به شدّت مجازات کند و شکنجه های سنگینی را بر او وارد سازد ولی بلال دلیرانه مقاومت کرد تا اینکه ابوبکر او را خریداری و آزاد کرد. پیامبر صلی الله علیه وآله اهتمام ویژه ای نسبت به بلال داشت و او را به عنوان اوّلین موذّن اسلام انتخاب کرد.

شرح حال اين صحابي جليل القدر در اكثر منابع قديمي تاريخ اسلام مورد اشاره قرار گرفته است مانند: الاستيعاب، اسد الغابة، طبقات ابن سعد و... امّا از كتاب هايي كه به طور مستقل درباره ايشان نگاشته شده است مي توان به كتاب: آشنايي با اسوه ها (سلمان و بلال) نوشته جواد محدثي. بلال سخن گوي نهضت پيامبر نوشته علي منتظمي. «بلال، سياه قهرمان» نوشته بدر الدين نصيري. بلال فرياد بلند اسلام نوشته جواد محدثي. بلال مؤذن الرسول نوشته عبد الحميد الجوده السحار. داعي السماء، بلال مؤذن الرسول، نوشته عباس محمود العقاد، سيماي بلال حبشي، محمد ملا محمدي. صداي زلال بلال، محمود پور وهاب اشاره كرد.

خلفای سه گانه

خلفای سه گانه همان سه نفری هستند که بعد از پیامبر اسلام صلّی الله علیه و آله و سلّم  منصب خلافت را به دست گرفتند. این سه نفر عبارتند از بوبکر بن ابی قحافه، عمر بن خطاب و عثمان بن عفان. در مورد این سه خلیفه مطالب زیادی در کتاب ها مطرح شده است. در این نوشته سعی بر آن داریم تا کتاب های معتبری را پیرامون تاریخ خلفای سه گانه بیان نماییم.

کتابهای تاریخی معتبر که در مورد خلفا نوشته شده در یک تقسیم بندی به کتاب های فارسی و عربی تقسیم میشوند که بیشتر کتاب های عربی به زبان فارسی ترجمه شده اند و در بازار موجود می باشند. برخی از این کتاب ها در ذیل به آنها اشاره شده است.
1ـ تاريخ يعقوبي: ترجمة محمد ابراهيم آيتي. اين كتاب یکی از منابع دست اوّل و حائز اهمیّت به حساب می آید.  نويسنده ی این کتاب شيعه و يا داراي گرايش شيعي بوده و بيشتر جنبة نقل تاريخي دارد.
2ـ مروج الذهب و معادن الجوهر: علي بن حسين مسعودي، ترجمه ابوالقاسم پاينده. اين كتاب نيز مانند منبع قبلي از مآخذ دست اوّل و معتبر است و در آن بيشتر به نقل تاريخ پرداخته شده گرچه خالي از تحليل هم نمي‌باشد.
3ـ تاريخ سياسي اسلام: جلد دوّم، تاريخ خلفا، نوشتة رسول جعفريان، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و الهادي. اين كتاب جزء منابع مطالعاتي بوده ولي به صورت مستند و تحليلي و به زبان فارسي نگارش يافته است.
4. الرسول الاعظم معصوم خلفائه: مهدي القرشي، اين كتاب نيز از منابع مطالعاتي و نويسنده آن از قلمزنان شيعه و معاصر مي‌باشد با بهره گيري از شيوهاي بديع و تازه يك دادگاه تصنّعي تربيت مي‌دهد كه پيامبر صلّي الله عليه و آله به عنوان قاضي دادگاه تك تك خلفا را محاكمه مي‌كند. وي اتهام‌هاي خلفا را از زبان پيامبر صلّي الله عليه و آله مطرح و دفاعيات آنان را از زبان خودشان بيان مي‌كند، و بدين وسيله در خلال اين مشاجرات و محاكمات خواننده را به حقايق تاريخي رهنمون مي‌سازد.

چه میزان از آیات قرآن پیرامون تاریخ می باشد؟

با توجّه به آیات و موضوعات قرآن کریم به خوبی می توان گفت که حدود سه پنجم آیات قرآن در مورد تاریخ و موضوعات تاریخی سخن به میان آورده است. در واقع علمای علم قرآن بر این باور هستند که حدود چهار هزار آیه از مجموع آیات قرآن در مورد تاریخ سخن به میان آورده اند و همچنین آنان می گویند که علم تاریخ تنها علمی است که خداوند به آن قسم یاد کرده است« والعصر».

بنابراین با توجّه به سخنانی که قرآن در مورد تاریخ و جامعه شناسی داشته است به خوبی اهمیّت تاریخ معلوم میگردد. از همين روي قرآن تاريخ پيامبران، پادشاهان، اقوام و ملتها فلسفه تاريخ و انسان‌هاي مختلف و... را مد نظر گرفته استتا به انسان نتيجه مطلوب از سرگذشت انسانها وتاريخ بدهد. به عبارت ديگر از مجموع آيات قرآن يك چهارم آن را به طرح مسائل تاريخي و سياسي سنن و ضوابط حاكم بر جامعه و تاريخ پرداخته است^.

امام علي عليه السّلام خطاب به فرزندش امام حسن عليه السّلام مي‌فرماید: «من در سرگذشتگان چنان مطالعه كرده‌ام و به‌ آنها آگاهم كه گويا با آنان زيسته‌ام و به اندازه آنها عمر كرده‌ام»⁽¹⁾ به همين خاطر خدا به پيامبرش فرمان مي‌دهد در راه اعتلاي كلمه توحيد و رستگاري و هدايت بندگان از تاريخ استفاده كند و روزهاي مقدس خداوند (ايام الله) را به يادشان آورد.

1.نهج‌البلاغه، نامه 31.
2. تاریخ قرآن جلد دوم صفحه ۶۸

مهم ترين رويداد تاريخي زندگي بشر چه بوده است.؟

در طول تاریخ بشریّت هیچ رویدادی به اندازه ی مبعث پیامبر اسلام صلي الله عليه و آله و سلم در زندگی بشر حائز اهمیّت نمی باشد. این حادثه سبب شد تا تحوّلات عظیمی در تاریخ و فرهنگ بوجود آید و حتّی هنوز هم اين تأثير گذاري ادامه دارد.

دانشمندان غربي نيز بر اين إذعان دارند كه محمّد(صلّی الله علیه وآله) مهم ترين شخصيّت تاريخ است و دستوراتی که در کتاب او بیان شده، بهترین دستورات زندگی می باشد. با بعثت پيامبر اسلام(صلّی الله علیه وآله) آئینی بر جهانیان عرضه شد كه نه تنها براي حيات سياسي، بلكه براي همه لحظات زندگي افراد از پيش از ولادت تا پس از مرگ، در تمام ابعاد فردي، خانوادگي، اجتماعي، سياسي و تربيتي برنامه منظم، روشن و بي بديل دارد. و در حقيقت پاسخ گوي تمامي نيازهاي افراد در هر سن و شرايط و در هر مكان و زماني مي باشد. علي (عليه السّلام) عصر و زمينه بعثت رسول اكرم را اين طور توصيف ميفرمايد:أرسله علي حين فترة من الرّسل و طول هجعة من الامم و انتفاض من المبرم و انتشار من الامور و تلظّ من الحروب و الدّنيا كاسفة النّور ظاهرة الغرور، علي حين اصفرار من ورقها و إياس من ثمرها.(1) خداوند او را در دورهاي مبعوث فرمود كه فترت و فاصلهاي در آمدن پيامبران رخ داده بود. ملّتها در خوابي گران و طولاني فرو رفته بودند. كارها پراكنده، تنور جنگها داغ بود. جهان را تاريكي فرا گرفته و غرور و فريب در آن نمايان بود. برگ درخت بشريّت به سوي زردي گراييده، اميدي به ميوه اين درخت نميرفت.

1.نهج البلاغه خطبه ی158

عام الفیل چه سالی می باشد؟

در زمان های گذشته گاهی اتفاق می افتاد که در میان ملّتی یک رویداد مهم اتّفاق می افتاد و همان رویداد مبدأ تاریخ آن مردم می شد مثلا: نهضت حضرت موسي عليه السّلام براي گروه يهود و ميلاد مسيح براي مسيحيان، و هجرت پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم  براي مسلمانان مبدأ تاريخي است كه پيروان هر يك از آئين ها، حوادث زندگي خود را با آن مي سنجند.

از اين جهت اعراب جاهلي به دلیل نداشتن تمدّن، رخدادهایی که اتفاق می افتاد همچون جنگ و زلزله و قحطي يا پديده هايي را كه جنبه فوق العادگي داشت، براي خود مبدأ تاريخ قرار داده بودند. از اين لحاظ در صفحات تاريخ، براي اعراب، مبدأ تاريخ هاي متعددي را مشاهده مي كنيم كه آخرين آن ها داستان حمله ابرهه به كعبه با فيلان است، كه در ميان اعراب به عام الفيل ( سال فيلان) مشهور شده است. و سوره اي از قرآن نيز به نام فيل كه داستان را براي پيامبر بازگو مي كند نازل شده است. حمله ابرهه به منظور ويران ساختن كعبه است كه بعدها به صورت مبدأ تاريخ براي حوادث ديگر در آمد. از آنجا در اين يورش سپاه ابرهه از فيل استفاده كردند به اين نام مشهور گشته است. اين حادثه در سال 570م اتفاق افتاده و پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نيز در همين سال متولد شده اند.

چه تعداد از پیامبران عرب زبان بوده اند؟

رسالت پیامبران علیهم السّلام فراگیر و عمومی می باشد و به قومیّت و محیط خاصّی وابسطه نمی باشد. پیامبران در هدفی که داشتند با یکدیگر هم کلام بودند و هیچ اختلافی در میان آنها وجود نداشت.بلكه همه آنها در دعوت خود همديگر را تصديق می کردند و مردم را به توحید راهنمایی می کردند. 

خواستگاه تمام انبياي الهي به لحاظ مركزيت منطقه خاورميانه بوده است كه تمام انبياي الهي به لحاظ اين كه منطقه خاورميانه به جهات آب و هوايي و جغرافيايي مركز زندگي انسان ها بوده، انبياي الهي نيز در اين منطقه مبعوث شده اند. بر اساس روايات مختلف چند تن از انبياي الهي عرب زبان بوده اند. رواياتی نقل شده است كه يك مرد شامی از امير مومنان پرسيد كداميك از انبياء به زبان عربي صحبت كرده اند؟ آن حضرت جواب داد: هود و صالح و شعيب و اسماعيل و محمد صلوات الله عليهم اين پنج نفر عرب بودند و به عربي صحبت مي كردند.(1)

 اگر چه در روايات ديگر نيز آمده است كه آدم نيز به زبان عربي صحبت مي كرد و همه انبياء زبانهاي ديگر، خصوصا عربي را مي دانستند و به آن صحبت مي كردند ولی پیامبرانی که نام آنها در روایت بیان شده یقینا عرب زبان بودند و برای قوم عرب مبعوث شده اند.

1. مجلسي، بحار الانوار، چاپ بيروت، دار الوفاء 1404، ج11، ص 32.

بت عزّی

پیش از ظهور اسلام در اطراف کعبه بت خانه های مختلفی وجود داشت که در مراسمات مختلفی این بت ها مورد ستایش قرار می گرفتند. یکی از این بت ها که از شهرت خاصّی دارا می باشد، بت عزّی است که عرب جاهلی قداست خاصّی برای آن قائل بوده است. این بت نخستین بار توسّط ظالم بن اسعد پرستیده شد و پرستندگان بت عزّی خود را عبدالعزّی می نامند.

پس از آنکه در سال هشتم هجری مکه توسط یاران رسول الله فتح گردید، پیامبر صلی الله علیه و آله براي  نابود کردن بت پرستي در سرزمين مكّه، گروه هايي را به اطراف اعزام كرد تا بتخانه هاي اطراف را ويران كنند. در خود مكه هم اعلام شد كه هر كس بتي در خانه دارد، فورا بشكند. در اين مورد «عمر و عاص» براي ويران كردن بتخانه ي «سواع» و «سعد بن زيد» براي شكستن بت «منات» مأموريت يافتند.
پنج روز مانده از رمضان سال هشتم هجرت، پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ «خالد بن وليد» را براي ويران ساختن «بتخانه ي عزي» با سي سوار از اصحاب خويش گسيل داشت «خالد» هم رفت و بتخانه را ويران ساخت. بت «عزي» بزرگ ترين بت قريش و همه ي طوائف «بني كنانه» بود، خادمان آن هم طائفه ي «بني تشيبان» از قبيله ي «بني سليم» بودند.

 

1.آيت الله سبحاني، جعفر، فروغ ابديت، جلد دوم، چاپ شانزدهم، ص 347.

نفوذ و استيلاي حكومت ساساني در حكومتها و دولتهاي جزيره العرب تا قبل از بعثت چگونه بوده است؟

قبل از ظهور اسلام در سرزمین عربستان، این خطّه تحت حمايت و نفوذ سه دولت ايران، روم و حبشه قرار داشت که قسمت های شمالی و مشرق زیر نظر دولت ایران و شمال غربي تابع روم و قطعات مركزي و جنوب در تحت نفوذ حبشه بود. عربستان به خاطر موقعّتی که در آن زمان داشت به طور کامل دولت مستقلی نداشت و به خاطر روابطی که با این ممالک ایجاد کرده بود، دولتي نيمه متمدّن و نيمه مستقل بوجود آورده بود.

در میان شهر های عربستان «حيره» يكي از شهرهايی بود كه بخاطر ارتباط هایی که با ایرانیان داشتند از فرهنگ و تمدّن ایرانیان بهره بردند و با خط و چگونگی كتابت آشنا شدند. علاوه بر آن حكومت «حيره» در جنگ هاي ايران و روم نيز كمك مهمّي به ايران محسوب مي شد.بر همين اساس گروههايي از نيروهاي نظامي ايران در اختيار حاكم حيره بود تا در راه رسيدن به اهداف ساسانيان کمک کار حيره باشند.
روابط ایرانیان در جنوب شبه جزیره ی عربستان نیز به چشم می خورد. در يمن(جنوب شبه جزيره) نيز ارتباطات خوبی بین دولت يمن و ساسانيان حاکم بود. هنگامی كه مردمان اين منطقه مورد ظلم و ستم فردي به نام «مسروق» قرار گرفتند، سيف ابن ذي يزن براي دفع او از قيصر روم كمك خواست كه قيصر او را مساعدت نكرد سيف به خسرو انوشيروان متمايل شد و با وساطت نعمان بن منذر نزد خسرو انوشيروان رفت و خسرو با سپاهي به فرماندهي وهرز سيف را ياري كرد و مسروق و سپاهيانش شكست خوردند و خسرو به وهرز فرمان داد كه سيف بن ذي يزن را به پادشاهي يمن بگمارد. پس از مرگ سيف، انوشيروان وهرز را به همراه چهار هزار نفر به يمن فرستاد كه وهرز به مدت پنج سال حاكم يمن بود.
پس از وهرز هفت ايراني ديگر حاكم يمن شدند كه نام آنها به ترتيب عبارتند از وليسجان، خرزادادان شهر، نوشجان، مروزان پسر او خرخسرو، باذان پسر ساسان جرون، دادويه پسر هرمز بن فيروز حاكم يمن شدند.

1.تقي زاده، سيدحسن، تاريخ عربستان و قوم عرب، ص 159، به كوشش عزيزالله علي زاده، چاپ اول، تهران، 79.
2. سبحاني، جعفر، فروغ ابديت، ص 65، ج 1، دفتر تبليغات، قم، 1363.

آیا مأمون خلیفه عباسی شیعه بوده است؟

سلسله عباسیان در ابتدای قیام خود با نام اهل بیت و با انگیزه خون خواهی از شهیدان علوی شروع کردند و با شعار «الرّضا من آل محمد صلّی الله علیه و آله و سلّم» قدرت را به دست آوردند. ولی بعد از گذشت اندک زمانی شیوه رفتاری خود را با علویّان تغییر دادند و آنها را از عرصه سیاست دور کردند و رفتار خشونت آمیز و خونینی نسبت به سادات علوی در پیش گرفتند.

 پس از گذشت چند سال که مأمون خلیفه عباسی مستند قدرت را بدست گرفت، رفتاری مخالف با رفتار اجداد خود در پیش گرفت و به امام رضا علیه السّلام پیشنهاد خلافت داد. این پیشنهاد از سوی امام رضا ردّ شد و به همین خاطر مأمون به ناچار او را به سِمَت ولايتعهدي خود برگزيد و لباس سياه را كه شعار پدران و نياكان خود بود، به لباس سبز به نشانه سادات علوي تغيير داد.
این رفتار سبب شد تا انگیزه اصلی این کار برای مورخان و سیره نویسان مخفی بماند. بدين جهت مورّخان از قرن سوّم هجري تاكنون در اين‌باره، نظريات گوناگوني اظهار داشته‌اند.
استاد مطهّري عقيده داشت كه در مأمون متمايل به تشيّع بوده است. نه اينكه شيعه مذهب بوده است. چون مأمون عالم و دانشمند بود و به مباحث عقلي و استدلالي علاقه داشت، به همين خاطر كه شيعه هم بر پايه عقل و استدلال استوار بود، به شيعه متمايل بود. عين عبارت استاد مطهّري اين است كه مي‌فرمايد: «در اينكه در مأمون تمايل روحي و فكري هم به تشيع بوده باز بحثي نيست.»

بنابراین نمی توان با قاطعیّت شیعه بودن مأمون را مطرح کرد ولی از احوالات مأمون اینگونه بر می آید که علاقه ی زیادی به تشیّع و معارف شیعی داشته است.

1. تاريخ تشيّع در ايران، ص280.

آیا مأمون خلیفه عباسی شیعه بوده است؟

سلسله عباسیان در ابتدای قیام خود با نام اهل بیت و با انگیزه خون خواهی از شهیدان علوی شروع کردند و با شعار «الرّضا من آل محمد صلّی الله علیه و آله و سلّم» قدرت را به دست آوردند. ولی بعد از گذشت اندک زمانی شیوه رفتاری خود را با علویّان تغییر دادند و آنها را از عرصه سیاست دور کردند و رفتار خشونت آمیز و خونینی نسبت به سادات علوی در پیش گرفتند.

 پس از گذشت چند سال که مأمون خلیفه عباسی مستند قدرت را بدست گرفت، رفتاری مخالف با رفتار اجداد خود در پیش گرفت و به امام رضا علیه السّلام پیشنهاد خلافت داد. این پیشنهاد از سوی امام رضا ردّ شد و به همین خاطر مأمون به ناچار او را به سِمَت ولايتعهدي خود برگزيد و لباس سياه را كه شعار پدران و نياكان خود بود، به لباس سبز به نشانه سادات علوي تغيير داد.
این رفتار سبب شد تا انگیزه اصلی این کار برای مورخان و سیره نویسان مخفی بماند. بدين جهت مورّخان از قرن سوّم هجري تاكنون در اين‌باره، نظريات گوناگوني اظهار داشته‌اند.
استاد مطهّري عقيده داشت كه در مأمون متمايل به تشيّع بوده است. نه اينكه شيعه مذهب بوده است. چون مأمون عالم و دانشمند بود و به مباحث عقلي و استدلالي علاقه داشت، به همين خاطر كه شيعه هم بر پايه عقل و استدلال استوار بود، به شيعه متمايل بود. عين عبارت استاد مطهّري اين است كه مي‌فرمايد: «در اينكه در مأمون تمايل روحي و فكري هم به تشيع بوده باز بحثي نيست.»

بنابراین نمی توان با قاطعیّت شیعه بودن مأمون را مطرح کرد ولی از احوالات مأمون اینگونه بر می آید که علاقه ی زیادی به تشیّع و معارف شیعی داشته است.

1. تاريخ تشيّع در ايران، ص280.

دیدگاه ادیان در مورد فطرت انسان

درمیان ادیان آسمانی مسیحیّت و برخی از پیروان آیین یهود بر این باور هستند که انسان ذاتا گناهکار و آلوده می باشد. مسیحیان می گویند وقتی حضرت آدم و حوا دچار وسوسه شیطان شدند و از آن درخت معروف تناول کردند، آثار گناه و نافرمانی در وجود آنها به جای ماند و آثار این گناه به تمام نسل بشر انتقال پیدا کرد و ذات انسان فاسد و گناهکار شد. با این وجود همه نسل های بعد به همین خاطر گناهکارند و از تمام جنبه‌های معنوی زندگی محروم شدند.

 همچنین یهودیان بر این باور هستند که گناه آدم و حوا در باغ عدن تاثیر مستقیمی بر همه نسل‌های بعدی داشته است و در واقع علت اصلی مرگ انسان ها همین واقعه می باشد.

البته دیدگاه دین مقدّس اسلام در این‌باره روشن است و آن اينست كه بنابر اعتقادات اسلامي انسان فطرتاً معصوم و بي گناه به دنیا می آید و تا هنگاميكه به سنّ تکلیف نرسد، بر همين معصوميت خود باقي است و گناه و خطا بعد از تكليف با اختيار خودش دامن گير او مي شود.

آشنایی اجمالی با فرقه های دین مسیحیّت

در قرآن کریم پیرامون حضرت عیسی علیه السّلام داستان های مفصّلی بیان شده است و سرگذشت این پیامبر الهی دارای نکات بسیار ارزشمند می باشد که در جای مناسب به آنها خواهیم پرداخت. قرآن کریم داستان خلقت حضرت عيسي عليه السّلام را به قضيه خلقت حضرت آدم تشبيه كرده است. قرآن نبوت و رسالت ایشان را در همان آغاز تولّد می داند و معجزات زیادی را از ایشان نقل می کند.

همانگونه که می دانیم پس از عروج ایشان و غیبت از دیدگان مردم، اختلافات فراوانی در آئین مسیحیّت پدید آمد و این اختلافات سبب شد تا دین مسیحیّت به چند فرقه منشعب شود كه 3 فرقه. كاتوليك، ارتودوكس و پروتستان از فرقه هاي بزرگ و مشهور مسيحيّت مي باشند.

1.مذهب كاتوليك: «كاتوليك» واژه کاتولیک به معناي «عمومي» است. روحانيون كاتوليك بر این باور هستند که: كليساي آنها نماينده حقيقي كليساي مسيح است و عيساي مسيح انجمن مرئي را كه عبارت از همين كليسا است، تأسيس كرده است و پاپ جانشين پطرس مقدّس است.

2. مذهب ارتدوكس: واژه ارتدوكس يعني سنّتي. پيروان كليساي ارتدوكس عقايدي چون: برزخ، مفهوم بي آلايش، برائت از گمراهي و عدم امكان اشتباه پاپ را قبول ندارند، آنان مي كوشند تا مراسم و شعائر خود را مانند مسيحيان اوليّه انجام دهند و عقايد سنتي و قديمي خود را حفظ كنند.

3. مذهب پروتستان: اين مذهب نهضتي عليه ارتجاع كاتوليك است، لوتر رهبر اين نهضت در سال 1488م عليه بازار روحانيت كاتوليك مبني بر خريد و فروش گناه و بهشت و عفو نامه هاي پدران روحاني آشكارا به اعتراض برخواست و اين مبناي نخستين مذهب پروتستان گرديد.

عقايد وهابيت پيرامون عرش و كرسي چيست؟

فرقه وهابیت در مسائل توحیدی پیرامون خداوند متعال قائل به مجسّم بودن و قابل تشبیه بودن خداوند می باشند. با توجّه با آثار باقی مانده از رهبران این گروه گمراه، به خوبی این مسئله قابل فهم می باشد.

ابن یتمیه که خود از رهبران و پایه گذاران اصلی وهابیت می باشد در نوشته های خود عرش و كرسي خداوند را به عرش و كرسي پادشاهان زميني تشبيه می کند با این تفاوت که هیچ عرش و کرسی زمینی بزرگ تر از عرش و کرسی الهی نمی تواند باشد.  در ادامه به طور خلاصه عقائد وهابیت در این باره خدمت عزیزان عرض می نماییم.

1.وهابي ها قائل به وجود جسم فیزیکی و خارجی برای خداوند هستند و این وجود خارجی را از هر جهتی برتر و در درجه عالی می دانند. از نگاه آنان هوا فوق زمين است، ابر فوق هوا است و آسمان ها فوق ابرها و زمين است و عرش فوق آسمان ها است و خداوند در فوق همه اين ها قرار دارد.

2. وهابي ها در باره شکل و شمائل عرش خداوند مطالبي را بیان می کنند که با مسائل توحید ذاتی کاملا در تضاد قرار دارند. از نظر آنان خداوند متعال در بالاي عرش قرار دارد و عرش هم شبيه قبه اي است كه در بالاي آسمان ها قرار گرفته است و عرش به علت سنگيني خدا مانند جهاز شتر در اثر سنگيني راكب به صدا در مي آيد.
3. وهابي ها معتقدند كه عرش خداوند بزرگ تر از خدا است و محيط بر او مي باشد. ابن تيميه مي گويد: ان محمدا «ص» يجلسه ربّه علي العرش معه. يعني همانا محمد صلي الله عليه و آله و سلم را پروردگارش با خودش بر روي عرش مي نشاند.
4. بنا بر عقايد وهابيت خداوند مانند آدميان از محلي به محلّ ديگر حركت مي كند.
ابن تيميه و ابن قيم جوزي كه از پايه گذاران اصلي عقايد اين فرقه به شمار مي آيند، خداوند را به سلاطين تشبيه نموده و در اين راستا براي او كرسي خاص در نظر گرفته اند.
از مطالبي كه بيان گرديد به دست مي آيد كه وهابي ها در مسئله عرش و كرسي خداوند، براي خداوند جسم قائل شده و او را به سلاطين تشبيه نموده است.
با اين وجود ساير مسلمين را به خاطر اعتقادشان بر طبق آيات و روايات نبوي، به توسل و شفاعت و زيارت تكفير مي كنند.

شیعه به چه کسانی اطلاق می شود؟

شیعه شامل کسانی می شود که حضرت علی علیه السّلام و خاندانش را به عنوان جانشینان بلافصل پیامبر اسلام صلّی الله علیه و آله و سلّم می دانند و این واژه از زمان حضرت رسول صلّی الله علیه و آله و سلّم به کار گرفته شده است. جابر بن عبد الله انصاري گويد:
«محضر پيغمبر بودم كه علي از دور نمايان شد. پيغمبر(صلّی الله علیه وآله) فرمودند: سوگند به كسي كه جانم در دست اوست اين شخص و شيعيانش در قيامت رستگار خواهند بود.» و همچنین از ابن عباس نقل است كه گويد: وقتي آية انّ الذّين آمنوا و عملوا الصالحات اولئك هُم خير البريّه نازل شد، پيامبر(ص) به علي عليهالسّلام فرمود: مصداق اين آيه تو و شيعيان ميباشيد كه در قيامت خوشنود خواهيد بود و خداهم از شما راضي است»

درباره اینکه چرا به شیعه، شیعه جعفری گفته می شود و اینکه چرا مذهب شیعه را منسوب به امام صادق علیه السّلام می کنند باید عرض کرد که در مدت زمان انقراض امویان و قبضه قدرت توسط عباسیان، امام صادق علیه السّلام فرصت مناسبی پیدا کرد تا احکام و علوم الهی را گسترش دهد. حضرت همه جوره تلاش کرد تا آموزه هایی را که توسط پدرش آموخته بود منتشر کند و آزادانه توانست برخی مسائل دینی را مطرح کند و گرد و غبار آراء نادرست و شکّیات را پاک کند. به همین خاطر بود كه طالبان علم از جاي جاي جهان اسلام به مدينه هجرت كرده و در حوزه درس او گرد آمدند و در روزگار شكوفائي علم، مذهب اهل بيت بدو منسوب شد. به همین خاطر احکام و آموزه هایی را که از ایشان یاد می گرفتند را منسوب به حضرت صادق می کردند و شیعه جعفری از آن زمان به بعد رواج پیدا کرد.

مكاني كه حضرت ابراهيم ـ عليه السّلام ـ را با منجنيق به داخل آتش انداختند در كجاست؟

حضرت ابراهيم عليه السّلام يكي از پيامبران صاحب شریعت می باشد. این پیامبر الهی در سرزمین بابل به دنیا آمد و در سن 175سالگی از دنیا رفت. نام پدر ایشان تارخ بود که در سنین کودکی از نعمت پدر محروم شد و پس از آن آزر عموی ابراهیم سرپرستی او را بر عهده گرفت. 

حضرت ابراهيم عليه السّلام در دوران پادشاهی «نمرود»‌ به دنیا آمد. در آن زمان منجّمین بازار داغی داشتند چرا که پرستیدن ستاره و خورشید و ماه در آن زمان در میان مردم رواج داشت. از همین روی به نمرود اطلاع دادند که به زودی پسری به دنیا خواهد آمد که تخت حکومت تو را از بین خواهد برد. نمرود از این خبر سخت بر آشفت و دستور داد تا زن و شوهر ها از یکدیگر جدا شوند و هر چه نوزاد پسر به دنیا می آید از بین ببرند. ولی به خواست خداوند حضرت در آن شرایط بحرانی جان سالم به در برد و بعد ها به عنوان پیامبر اولوالعزم برانگیخته شد.

حضرت ابراهیم با منطق استواری داشتند در راه اعتلای دین حنیف و توحید الهی زمات بسیاری کشیدند که در نهاین خشم نمرود را به همراه داشت و نمرود تصمیم به سوزاندن ایشان گرفت. مطابق بعضي از روايات شيطان به صورت انساني به نزد آن مردم آمد و نحوه ساختن منجنيق را به آنها آموزش داد و آنها ابراهيم را در «كوثي ربي» كه در سرزمين بابل است به آتش انداختند.و آتش به خواست خدا بر ابراهيم سرد شد و صفحه جدیدی از زندگی برای این پیامبر موحّد آغاز گردید.

در نهایت ایشان در سنّ 175 سالگي از دنيا رفت و مدفن او در حبرون در سرزمين فلسطين جايي كه اكنون به شهر ابراهيم خليل معروف است مي‌باشد.

پاورقی:
1. رسولي محلاتي، سيد هاشم، تاريخ انبياء، چاپ سوم، انتشارات علميه اسلاميه، 1361 ش، ص 116 ـ 118.

چرا امام علی علیه السلام به امیرالمومنین ملقّب می باشند؟

یکی از القابی که به حقّ تنها برازنده امام علی علیه السلام می باشد، لقب امیرالمونین می باشد که با توجّه به روایات می فهمیم که تنها این بزرگ مرد را می توان با این عنوان خطاب کرد و صراحت كلام معصومين عليهم السّلام دالِّ بر اين مطلب است.

بسياري از راويان و محدثين شیعه و سنّی نحوه تولّد حضرت علیعلیه السلام در داخل کعبه با اختلاف اندکي بيان كرده‌اند. که بخاطر اطاله کلام از گفتن آن خودداری می کنیم. تا جائی که پیامبر صلی الله علیه وآله پس از دیدن آن طفل ایشان را به آغوش گرفت و بوسيدند. همين كه چشم مولود ابوطالب به رسول اكرم صلّي الله عليه و آله افتاد عرض كرد: «السلام عليك يا رسول‌الله صلي الله عليه و آله ». رسول اكرم صلّي الله عليه و آله فرمودند: «قدافلحوا بك، أنت والله أميرهم، تميرهم من علومك فيتمارون،‌و أنت والله دليلهم و بك يهتدون. يا علي! مؤمنان ياد شده در اين سوره به تو رستگار مي‌شوند و رستگاري آنان. در اعتقاد به توست و تو راهبر و امير آنان هستي، مؤمنان توشه و رزق علمي خود را از تو طلب مي‌كنند. و تو دليل رستگاري و هدايت آن ها هستي.»⁽¹⁾
بنا براين، هر کسی که طعم و مزّه ولايت امير المؤمنين عليه السّلام در درون او رسوخ کرده باشد به فلاح و رستگاري خواهد رسيد. چرا كه هر دل و قلبي قابليت پذيرش اين امانت الهي را ندارد. فقط دل و قلب مؤمن است كه ظرفيت ولايت او را دارد. و به عبارت ديگر اين مؤمنين هستند كه روشنايي وجود اميرالمؤمنين عليه السّلام را درك كرده‌اند.

در این باره سخن بسیار است که به فضل خداوند متعال در نوشته های بعدی بیشتر به این موضوع خواهیم پرداخت.

پاورقی:

1. مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار،ج35،ص35،ح37، بيروت، مؤسسه الوفا، 1403ه‍ ق.

آيا حديث ضربت مولا در يوم الخندق صحّيح است؟ چگونه ممکن است که حضرت علی دچار خشم شده باشند؟

یکی از جنگ های مهمّ امّت مسلمان در صدر اسلام غزوه خندق می باشد. این جنگ در میان شیعه و سنّی مشهور است و در کتب هر دو گروه فضیلت ضربه شمشیر حضرت علی علیه السّلام با نقل های گوناگون بیان شده است. فخر رازی که یکی از عالمان و دانشمندان اهل سنّت محسوب می شود در تفسير خود مي گويد: پيامبر اسلام (صلّی الله علیه وآله) فرمود: جنگ و مبارزه علي (ع) با عمرو بن عبدود بهتر از عمل امت من تا روز قيامت است.⁽¹⁾

مرحوم ابن شهر آشوب در كتاب «المناقب» اینگونه می نویسد: وقتی كه امیرالمومنین علي (ع) بر عمر و بن عبدود پیروز شد، در همان لحظه او را به قتل نرساند. پس از گذشت چند لحظه حضرت علی علیه السلام به سراغ عمروبن عبدود رفت و او را به قتل رساند. هنگامی که به خدمت پيامبر اكرم (ص) رسيد آن حضرت سئوال كرد يا علي چرا در كشتن عمرو تأخير كردي؟ حضرت جواب دادند براي اينكه عمروبن عبدود به مادرم فحّاشی کرد و آب دهانش را بر صورتم انداخت. قتل او را به تأخیر اندختم تا خشمم فروکش کند تا براي رضاي خدا و در راه او عمرو را به قتل برسانم.⁽²⁾
در جواب سوال باید عرض نماییم که عصبانیّت حضرت علی علیه السّلام هیچ گونه منافاتی با معصومیّت ایشان ندارد زيرا عصمت يعني مصون ماندن از گناهان اما خشم و غضب و رضا و خوشنودي و گريه و خنده و امثال اينها جزء خلقت و سرشت انسان است و اين علائم و آثار در زندگي امامان معصوم و پيامبر اكرم (ع) قابل انكار نيست و مسلما تمام اين حالات منبعث از خوشنودي و غضب الهي است.

پاورقی:

1.لمبارزة علي عليه السلام مع عمر و بن عبدود العامري أفضل من عمل امتي إلي يوم القيامة تفسير فخر رازي، ج32، ص31، در ذيل تفسير آيه.
2. قال ابن شهر آشوب: لما أدرك عمرو بن عبدود لم يضربه، فوفعوا في علي (ع) فرد عنه حذيفة فقال النبي (ص): مه يا حذيفة فان علياً (ع) سيذكر سبب وقفته، ثم أنه ضربه، فلما جاء سأله النبي (ص) عن ذلك. قال: قد كان شتم أميو تفل في وجهي فخشيت ان أضربه لخط نفسي، فتركته حتي سكن مابي ثم قتلته في الله. ابن شهر آشوب، مناقب آل ابي طالب، بيروت، دار الأضواء، ج2، ص115، و مستدرك الوسائل، ج18، ص28، باب23، از ابواب مقدمات الحدود، حدث5.

کدامیک از مذاهب چهارگانه اهل سنِت به تشیّع نزدیک تر می باشند؟

در میان مذاهب چهارگانه اهل سنّت (حنفي، مالكي، شافعي، حنبلي) مذهب شافعي در احکام و آموزه ها ی خود به مذهب شيعه اماميّه نزيكتر است كه به مواردي از اين اشتراكات اشاره مي شود:
1. محبّت به اهل بيت پيامبر صلی الله علیه وآله: امام شافعي رهبر این مذهب همواره در کلمات و سخنان خود نسبت به اهل بیت پیامبر ارادت به خرج داده است. او در قصیده یی این چنین از اهل بيت پيامبر تجليل كرده و مي گويد:
يا اهل بيت رسول الله حبّكم فرضٌ من الله في القرآن انزله
اي خاندان پيامبر دوستي شما فريضه اي است كه خدا در قرآن فرستاده است
كفاكم في عظيم القدر انكم من لم يصلّ عليكم لا صلاة له
در بزرگي مقام شما همان بس كه هر كس بر شما درود نفرستد، نمازش باطل است
2. تعیین مصداق خوابی که وضو را باطل می سازد: ميان فقهاي شيعه و سنّي چنین اختلافی وجود دارد و  فقه شافعی در این مسئله موافق با فقه شيعه است. مرحوم سيد مرتضي علم الهدي در الانتصار در اين مورد چنين مي گويد:
از اموري كه گمان برده شده از ويژگيهاي فقه «اماميه» است، ناقض بودن «خواب» براي وضو است، ولي اين از اختصاصات شيعه اماميه نيست زيرا كه «مزني» شافعي نيز چنين نظريه اي دارد.
3. شيعه اماميه گفتن«الصلاة خير من النوم» را در اذان بدعت مي داند، شافعي هم در برخي فتاوايش هم عقيدة، شيعه است و گفتن اين جزء را در اذان بدعت مي داند.
4. جمع بين دو نماز، اكثر فقهاي شافعي اول وقت نماز ظهر را« وقت فضيلت» و بقيه را وقت اختياري مي دانند و جمع بين دو نماز ظهر و عصر بدون عذر از نظر فقهاي شافعي مذهب جايز است^.

این نکته را خوب است گوشزد کنیم که بسیاری از اهل سنّت به خاطر وجود چنین اشتراکات و نظراتی که در کتاب های امام شافعی وجود دارد او را متهم به شیعه بودن می دانند. و همچنین این مواردی که بیان شد نمونه هايي از اين نزديكي مذهب شافعي به مذهب شيعه اماميه می باشد و در صورت جستجوی بیشتر به موارد بیشتری بر خواهیم خورد که مجال پرداتن به آنها فعلا وجود ندارد.

1.رباني گلپايگاني، علي، در آمدي بر علم كلام ص 286 انتشارات دارالفكر چاپ اول .78