پس از آنکه رسول اسلام صلی الله علیه و آله از دنیا رحلت کردند اختلاف و دو دسته گی در میان مسلمان رخنه پیدا کرد. در ابتداي پيدايش چنین اختلافاتی اهل سنت نام و نشان خاصّی نداشتند و فقط به عنوان طرفداران عمر و ابوبكر شناخته مي شدند تا اينكه در زمان عباسيان بر عليه كساني كه خلافت سه خليفه اول را قبول داشتند اسم اهل سنت اطلاق شد.
اهل سنت در زمان خلفاي عباسي به سبب اختلافاتی که در میان آنها بوجود آمد از نظر كلامي به چند فرقه كلامي تقسيم شدند كه مهمترين آنها معتذله و اشاعره بودند. معتزله در اثر عوامل سياسي و اجتماعي به مرور زمان منقرض گرديده و فقط كتابهاي اين فرقه درباره كلام و اعتقادات بر جاي مانده است. اين فرقه كلامي معتقد به پنج اصل در دين ميباشد كه عبارتاند از:
1. توحيد: منظور از اين اصل اعتقادی اين است كه خداوند از حيث ذات و صفات يگانه و یکتا است و صفات زايد بر ذات را از خداوند به دور می دانند و در مقابل آن منكر توحيد افعالي مي باشد.
2. عدل: مراد از عدل در نزد معتزله اينست كه در خارج اموري است كه با قطع نظر از حكم شارع داراي حسن و قبح عقلي ميباشند و خداوند مرتكب عمل قبيح نميشود بنابراين ظلم و تكليف مالا يطاق و امثال اينها كه عقلاً قبيح هستند از خداوند صادر نميشود.
3. منزلة بين المنزلتين: مراد از اين اصل اينست كه مقام و منزلتي بين كفر و ايمان وجود دارد مرتكب گناه كبيره نه كافر است و نه مؤمن بلكه در آن منزلت قرار دارد.
4. وعده و وعيد: بنابراين اصل خلف وعده و وعيد بر خداوند محال است. هر ثوابي را كه درباره مؤمنان وعده داده و هر عقابي را كه درباره كافران گفته است عملي خواهد نمود .
5. امر به معروف و نهي از منكر: اين اصل فقط مختص به شیعه و سنی نیست بلکه مورد اتفاق همه مسلمانان مي باشد که به عنوان يكي از اصول دين از آن یاد می کنند.